Η 68η Berlinale στο Βερολίνο

Η 68η Berlinale στο Βερολίνο - Το σπίτι: Κίνδυνος-θάνατος για τη γυναίκα

Μια γυναίκα προχωράει στο δάσος. Είναι φθινόπωρο, το δάσος είναι πνιγμένο στα χρώματα. Το φόρεμα της, μαύρο με άσπρες βούλες, έρχεται σε αντίστιξη με αυτά. Το ίδιο και οι μαύρες σκέψεις της, που αφηγείται μια άλλη γυναικεία φωνή. 

Η γυναίκα είναι μόνη: Ο άντρας της πολεμά με τα σοβιετικά στρατεύματα κατά των ναζί. Μόνο που η καρδιά της δεν κτυπά γι αυτόν, αλλά για έναν άντρα στην άλλη άκρη του δάσους, που πάει τώρα να συναντήσει. Και για τον οποίο εγκαταλείπει στο τέλος τα πάντα, ερχόμενη σε ρήξη με την οικογένειά της και ολόκληρη την τοπική κοινωνία.

Την ιστορία αυτή, που εξελίσσεται στη μακρινή Κιργισία και έχει πραγματικό φόντο, είχε περιγράψει το 1958 σε μυθιστόρημά του ο συγγραφέας Τσινγκίς Αϊτμάτοβ. 60 χρόνια αργότερα η γαλλίδα κινηματογραφίστρια Αμινατού Εσάρ την έκανε ταινία με τον τίτλο «Ντζεμίλα», όπως ονομάζεται και η ηρωίδα του έργου. Ο στόχος της είναι όμως διαφορετικός από εκείνο του Αϊτμάτοβ: Όχι η αναπαράσταση ενός προσωπικού δράματος, αλλά οι αντιδράσεις που προκαλεί το τελευταίο και σήμερα στις γυναίκες μιας περιοχής που βρίσκεται ακόμη με το ένα πόδι στο πατριαρχείο. Κι αυτό παρά το μισό αιώνα που πέρασε η χώρα τους υπό σοβιετικό καθεστώς, στο οποίο υπήρχε πλήρης νομική εξίσωση της γυναίκας με τον άντρα.

Το φιλμ είναι πολυεπίπεδο. Από τη μια κάνει αναδρομές στη ζωή της Ντζεμίλα, που σε μια στιγμή διηγείται, μέσω της αφηγήτριάς της, ότι έγραφε ένα βιβλίο το οποίο ο άντρας της, που είχε παντρευτεί παρά τη θέλησή της, το έκαψε όταν το ανακάλυψε° και από την άλλη προβολές στο σήμερα μέσω των αφηγήσεων των γυναικών που είχαν κάποτε σχέση μαζί της, ή απλώς άκουσαν εκ των υστέρων γι αυτή. Ταυτόχρονα υπάρχει μια συνεχής αλλαγή του milieu, του κοινωνικού περιβάλλοντος, ανάλογα με τη γυναίκα που παίρνει το λόγο. Μια από αυτές, για παράδειγμα, περιγράφει το συγγενικό περιβάλλον της Ντζεμίλα: θείες και θείοι, που είχαν από έξη, εφτά και περισσότερα παιδιά, μια άλλη, πόσο δύσκολο είναι και σήμερα για μια γυναίκα να σπουδάσει και να βρει δουλειά σε «αντρικά» επαγγέλματα, μια τρίτη, τις επίπονες προσπάθειες νεαρών γυναικών, να στήσουν ένα φεμινιστικό κίνημα.

Ο κοινός παρανομαστής τους: Όλες θα ήθελαν να είναι σαν τη Ντζεμίλα. Και προπαντός να απαλλαγούν από τους κινδύνους της καθημερινής ζωής, που είναι απόρροια της αντρικής δικτατορίας και συνοψίζονται σε μια φράση γραμμένη στον τοίχο ενός κέντρου γυναικών: «Ο πιο επικίνδυνος χώρος για μια γυναίκα είναι το σπίτι».

Η «Ντζεμίλα», που προβάλλεται στο τμήμα Panorama της Berlinale, έχει, εκτός από φεμινιστικό, και σινεαστικό ενδιαφέρον. Τα πλάνα της είναι αργά, σχεδόν στατικά, έτσι που να επικεντρώνουν το μάτι του θεατή στα πρόσωπα των συνεντευξιαζόμενων γυναικών. Το ίδιο συμβαίνει και με τις εικόνες από τη φύση, που είναι στιλιζαρισμένες κατά το πρότυπο του πουαντιλισμού, που αντικαθιστά τις χρωματικές κηλίδες των ιμπρεσιονιστών με χρωστικές κουκίδες. Κρατώντας η ίδια μια μικρή κάμερα στο χέρι, η Εσάρ κατορθώνει να φτιάξει σχεδόν με το «τίποτα» εντυπωσιακά ταμπλό.

Λίγο ενδιαφέρον, αντίθετα, είχε το φιλμ Damsel των αμερικανών αδελφών Ντέιβιντ και Νάθαν Τσέλνερ, που ήταν και η πρώτη απογοήτευση στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ. Η ταινία θέλει να είναι φεμινιστική, αλλά δεν είναι – η ηρωίδα της είναι απλώς πεισματάρα και μνησίκακη έναντι του πρώην «καλού» της. Αλλά ούτε εύθυμη και διασκεδαστική καταφέρνει να γίνει, παρά τις προσπάθειες των σκηνοθετών, το επίπεδο της δεν ξεπερνά εκείνο του σλάπστικ. 113 λεπτά της ώρας άσκοπη δράση. Χαμένος χρόνος. Κρίμα οι καλές ερμηνείες των ηθοποιών της.  
ΣΧΟΛΙΑ

Το Documento σέβεται όλες τις απόψεις, οι οποίες ωστόσο απηχούν αποκλειστικά και μόνον τη γνώμη των χρηστών. Διατηρούμε το δικαίωμά μας να μην αναρτούμε υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Σχόλια που παραπέμπουν με ενεργό link σε άλλα sites δεν θα δημοσιεύονται. Χρήστες που δεν σέβονται αυτούς τους κανόνες θα αποκλείονται.